Κυπριακές ad hoc ενισχύσεις για το γήπεδο ποδοσφαίρου της Λεμεσού – SA.113461

Η Κύπρος κοινοποίησε στην Επιτροπή δύο ad hoc ενισχύσεις για τη χρηματοδότηση της κατασκευής του νέου ποδοσφαιρικού γηπέδου της Λεμεσού και την επακόλουθη χρήση με προνομιακούς όρους, από τρεις επαγγελματικούς ποδοσφαιρικούς συλλόγους.

Το πρώτο ad hoc μέτρο αφορά τη δημόσια χρηματοδότηση της κατασκευής γηπέδου ποδοσφαίρου, η οποία ολοκληρώθηκε το 2022. Το νέο γήπεδο αντικατέστησε ένα παλαιότερο, το οποίο δεν πληρούσε πλέον τα σύγχρονα πρότυπα ασφάλειας και τεχνικών προδιαγραφών και δεν μπορούσε να αναβαθμιστεί ώστε να φιλοξενεί διεθνείς διοργανώσεις. Το ύψος της ενίσχυσης ήταν 44.500.000 ευρώ και χορηγήθηκε στον Κυπριακό Οργανισμό Αθλητισμού (ΚΟΑ), ο οποίος είναι ιδιοκτήτης και διαχειριστής του γηπέδου. Το νέο γήπεδο θα παρέχει μια σύγχρονη και ασφαλή εγκατάσταση για το επαγγελματικό ποδόσφαιρο και θα φιλοξενεί εκδηλώσεις δημόσιου ενδιαφέροντος, όπως εκπαιδευτικές ή πολιτιστικές εκδηλώσεις. Αυτό θα ενισχύσει τις περιφερειακές αθλητικές υποδομές, θα στηρίξει την ανάπτυξη του επαγγελματικού και του μαζικού αθλητισμού και θα διατηρήσει την ευρύτερη πολιτιστική ζωή στην πόλη.

Το δεύτερο μέτρο αφορά στη σύναψη μιας 20ετούς συμφωνίας για την άδεια χρήσης του γηπέδου την οποία υπέγραψε ο ΚΟΑ με τρεις ποδοσφαιρικές ομάδες της Λεμεσού (Απόλλων, ΑΕΛ και Άρης). Βάσει της σύμβασης, οι τρείς ομάδες θα έχουν το δικαίωμα να χρησιμοποιούν το γήπεδο για τους εντός έδρας αγώνες τους. Οι ομάδες θα καταβάλλουν ένα σταθερό ετήσιο μίσθωμα κάτω από το επίπεδο της αγοράς, ώστε να καθίσταται δυνατή η αποτελεσματική και συνεχής χρήση του σταδίου, με την επιφύλαξη ορισμένων υποχρεώσεων σχετικά με τη λειτουργία, τη συντήρηση, την ασφάλεια και την πρόσβαση του κοινού σε αυτό.

Η Επιτροπή αρχικά αξιολόγησε εάν υφίστανται κρατικές ενισχύσεις. Σε ό,τι αφορά στον ΚΟΑ, σημείωσε ότι αποτελεί τον δημόσιο φορέα που είναι υπεύθυνος για την εφαρμογή της αθλητικής πολιτικής της Κύπρου και, στο πλαίσιο των καθηκόντων του, ασκεί τόσο μη οικονομικές όσο και οικονομικές δραστηριότητες. Ειδικότερα, στο πλαίσιο του ρόλου της ως ανώτατης αθλητικής αρχής, ο ΚΟΑ ασκεί δημόσια προνόμια, όπως η χάραξη πολιτικής και η ρύθμιση και εποπτεία της αθλητικής ανάπτυξης. Τα καθήκοντα αυτά αποτελούν μέρος των αρμοδιοτήτων της ως δημόσιας αρχής και δεν συνιστούν οικονομικές δραστηριότητες. Ταυτόχρονα, όμως, ο ΚΟΑ ασκεί και οικονομικές δραστηριότητες τόσο μέσω της κατασκευής υποδομών που προορίζονται για οικονομική εκμετάλλευση όσο και μέσω της επακόλουθης εκμίσθωσης και εκμετάλλευσης των εν λόγω υποδομών στο πλαίσιο συμφωνίας εμπορικής χρήσης, όπως αυτή που συνήψε εν προκειμένω με τις τρείς ομάδες έναντι μισθώματος. Η σύμβαση αυτή συνιστά συναλλαγή της αγοράς και όχι απλή άσκηση ρυθμιστικών αρμοδιοτήτων. Περαιτέρω, η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης μηχανισμούς, όπως περιοδικές αναπροσαρμογές του μισθώματος, γεγονός που αποδεικνύει την ύπαρξη στοιχείων εμπορικής μίσθωσης.

Στη σύμβαση προβλέπεται ότι το γήπεδο μπορεί να υπεκμισθώνεται και σε τρίτους για φιλανθρωπικές, πολιτιστικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες που εμπίπτουν στις διατάξεις περί μη εμπορικής χρήσης. Η Επιτροπή σημείωσε ότι τέτοιες υπεκμισθώσεις επιδιώκουν κατά κύριο λόγο κοινωνικούς και εκπαιδευτικούς στόχους και δεν προσφέρονται στην αγορά. Κατά συνέπεια, οι οντότητες που εμπλέκονται σε τέτοιες υπεκμισθώσεις δεν ασκούν, εν προκειμένω, οικονομικές δραστηριότητες.

Στη συνέχεια, η Επιτροπή, ελέγχοντας αμφότερα τα μέτρα, διαπίστωσε ότι ο ΚΟΑ λαμβάνει πλεονέκτημα λόγω της κρατικής χρηματοδότησης που δεν θα αποκόμιζε σε συνθήκες αγοράς. Επιπλέον, οι τρεις ομάδες λαμβάνουν πλεονέκτημα από την παραχώρηση του γηπέδου με προνομιακούς όρους, καθώς θα καταβάλλουν μισθώματα σε τιμές χαμηλότερες από εκείνες της αγοράς για την πρόσβαση σε ένα γήπεδο που χρηματοδοτείται από κρατικούς πόρους.

Σχετικά με το εάν το πλεονέκτημα που λαμβάνουν οι τρείς ομάδες είναι καταλογιστέο στο κράτος, η Επιτροπή επεσήμανε αρχικά ότι ο ΚΟΑ ενήργησε εξ ονόματος των κυπριακών αρχών τόσο όσον αφορά την κατασκευή του σταδίου όσο και τη σύναψη της σύμβασης με ευνοϊκούς όρους για τους τρεις ποδοσφαιρικούς συλλόγους της Λεμεσού. Στο πλαίσιο της αξιολόγησης, η Επιτροπή έλαβε υπόψη ότι το κυπριακό υπουργικό συμβούλιο είχε αποφασίσει να χρηματοδοτήσει την κατασκευή του νέου σταδίου και ανέθεσε ρητά στον ΚΟΑ υλοποίηση του έργου εξ ονόματος του κράτους. Η απόφαση του υπουργικού συμβουλίου καταδεικνύει, συνεπώς, την άμεση συμμετοχή του κράτους στην έναρξη και τη χρηματοδότηση του έργου. Επιπλέον, ο ΚΟΑ είχε την ευθύνη για την κατασκευή, την επίβλεψη των εργασιών και, στη συνέχεια, τη διαχείριση της λειτουργίας του γηπέδου, ενεργώντας έτσι ως φορέας υλοποίησης της πολιτικής του κράτους στον τομέα των αθλητικών υποδομών, ενώ ήταν και εκείνος που διαπραγματεύτηκε με τις ομάδες τους όρους της σύμβασης. Επιπλέον, το υπουργικό συμβούλιο ασκεί, σύμφωνα με τον νόμο, τον τελικό έλεγχο επί των αποφάσεων του ΚΟΑ, διορίζοντας το διοικητικό του συμβούλιο, εγκρίνοντας τον προϋπολογισμό και εποπτεύοντας τις δραστηριότητές του, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι δραστηριότητες του ΚΟΑ παραμένουν ευθυγραμμισμένες με τις κυβερνητικές πολιτικές και προτεραιότητες. Συνεπώς, το μέτρο είναι καταλογιστέο στο κράτος.

Περαιτέρω, η Επιτροπή έκρινε ότι τα δύο μέτρα ενδέχεται να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό, καθώς ενισχύουν τη θέση του ΚΟΑ στην αγορά της μίσθωσης και διαχείρισης αθλητικών εγκαταστάσεων, όπου μπορεί να προσφέρει πρόσβαση σε σύγχρονες υποδομές υπό όρους που οι ιδιωτικά χρηματοδοτούμενοι φορείς εκμετάλλευσης δεν θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν οικονομικά. Τα μέτρα, επίσης, ενισχύουν τη ανταγωνιστική θέση των τριών ποδοσφαιρικών συλλόγων της Λεμεσού στην αγορά του επαγγελματικού ποδοσφαίρου, μειώνοντας τα λειτουργικά τους έξοδα και απελευθερώνοντας οικονομικούς πόρους για επενδύσεις στον αθλητισμό. Αντιθέτως, όσον αφορά τις δευτερεύουσες δραστηριότητες υπεκμίσθωσης, οι οποίες ασκούνται υπό την εποπτεία του ΚΟΑ και υπό όρους σύμφωνους με την αγορά, αυτές δεν προκαλούν καμία στρέβλωση στον ανταγωνισμό. Ως προς τις τρείς ομάδες, το γεγονός ότι λαμβάνουν πλεονέκτημα από τη χρήση του γηπέδου, τους επιτρέπει να διαθέτουν περισσότερους πόρους για άλλους αθλητικούς σκοπούς, συμπεριλαμβανομένης της πρόσληψης παικτών, της αύξησης των αποδοχών τους και της βελτίωσης των προπονητικών υποδομών, ενισχύοντας έτσι την ανταγωνιστική τους θέση τόσο στις εγχώριες όσο και στις διασυνοριακές διοργανώσεις της UEFA. Δεδομένου ότι το επαγγελματικό ποδόσφαιρο αποτελεί εκ φύσεως διασυνοριακή δραστηριότητα, η οποία συνεπάγεται τη μετακίνηση παικτών, προσωπικού και υπηρεσιών εντός της ΕΕ, τα πλεονεκτήματα αυτά ενδέχεται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Αντιθέτως, η υπεκμίσθωση του σταδίου από τους συλλόγους για χρήση από τρίτους αποτελεί απλώς μια δευτερεύουσα οικονομική δραστηριότητα, με αυστηρά περιορισμένο πεδίο εφαρμογής και υπό την εποπτεία του ΚΟΑ. Μπορεί να πραγματοποιηθεί, μόνο όταν οι σύλλογοι δεν χρησιμοποιούν οι ίδιοι το στάδιο, απαιτεί προηγούμενη έγκριση και πρέπει να διεξάγεται δωρεάν για μη εμπορικές εκδηλώσεις και με τιμές σύμφωνες με την αγορά για εμπορικές εκδηλώσεις. Οι σύλλογοι αναλαμβάνουν, επίσης, όλα τα σχετικά λειτουργικά έξοδα. Δεδομένης της περιορισμένης κλίμακας και συχνότητάς της, καθώς και της υποχρέωσης εφαρμογής όρων της αγοράς, η εν λόγω δραστηριότητα υπεκμίσθωσης δεν είναι ικανή να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό ή να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Συνεπώς, ενώ η δημόσια χρηματοδότηση του σταδίου και οι προνομιακοί όροι μίσθωσης για τους τρεις ποδοσφαιρικούς συλλόγους της Λεμεσού ενδέχεται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, η δευτερεύουσα δραστηριότητα υπεκμίσθωσης που πραγματοποιείται υπό συνθήκες της αγοράς δεν έχει τέτοια επίδραση.

Κατόπιν τούτων, η Επιτροπή έκρινε τις ad hoc ενισχύσεις συμβατές, με ευθεία εφαρμογή του άρθρου 107 (3) (γ) ΣΛΕΕ. Ειδικότερα, διαπίστωσε ότι: α) τα μέτρα είναι κατάλληλα για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου, δηλαδή την παροχή και την αποτελεσματική χρήση σύγχρονων αθλητικών υποδομών που εξυπηρετούν κοινωνικούς, εκπαιδευτικούς και πολιτιστικούς σκοπούς, β) είναι αναγκαία, δεδομένης της απουσίας ιδιωτικής χρηματοδότησης και γ) είναι αναλογικά, καθώς περιορίζονται στο ελάχιστο αναγκαίο επίπεδο για την επίτευξη των στόχων του έργου, ενώ οι επιπτώσεις τους στον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών παραμένουν περιορισμένες.

Στη βάση αυτή, η Επιτροπή ενέκρινε τις κυπριακές ad hoc ενισχύσεις.