Η υποχρέωση καταβολής υψηλότερης φορολογίας πιθανόν να αντισταθμίζει το πλεονέκτημα – SA.103278

Το 2018, το γερμανικό ομόσπονδο κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας (εφεξής ΒΡΒ) αποφάσισε να προχωρήσει στην ιδιωτικοποίηση της εταιρείας WestSpiel, πωλώντας το σύνολο των μετοχών που κατείχε η κρατική τράπεζα NRW.BANK στον όμιλο WestSpiel. Για την πώληση των μετοχών προκηρύχθηκε διαγωνιστική διαδικασία, η οποία αποτελούνταν από δύο στάδια. Σε ένα πρώτο στάδιο, ελέγχθηκαν τα κριτήρια επιλεξιμότητας για τη συμμετοχή των υποψηφίων στον διαγωνισμό και σε ένα δεύτερο, διεξήχθη διαδικασία διαπραγμάτευσης με τους τρείς επικρατέστερους υποψηφίους. Εντέλει, τον διαγωνισμό κέρδισε η εταιρεία Gauselmann Spielbanken Beteiligungs GmbH, η οποία αναδείχθηκε ανάδοχος και κατέβαλε στην NRW.BANK το ποσό των 141.800.000 ευρώ.

Παράλληλα με τον διαγωνισμό, τροποποιήθηκε η νομοθεσία που προέβλεπε ότι η εκμετάλλευση καζίνο στη ΒΡΒ μπορούσε να ασκηθεί μόνο από το ίδιο το ομόσπονδο κρατίδιο ή από νομικό πρόσωπο που ελέγχεται από αυτό, προκειμένου η εν λόγω εκμετάλλευση να μπορεί να ασκείται στο εξής και από ιδιώτες. Κατόπιν, χορηγήθηκε στην WestSpiel άνευ ανταλλάγματος άδεια λειτουργίας τεσσάρων καζίνο στην περιοχή Land.

Το 2022, η Επιτροπή έλαβε διάφορες καταγγελίες που αφορούσαν τόσο την πώληση των μετοχών της WestSpiel στην Gauselmann όσο και την άνευ ανταλλάγματος παραχώρηση στην WestSpiel άδειας λειτουργείας τεσσάρων καζίνο στην περιοχή Land.

Σε ό,τι αφορά χορήγηση άδειας λειτουργίας καζίνο, η Επιτροπή επικαλέστηκε την απόφαση του ΓεΔΕΕ T-475/04 (Bouygues SA & Bouygues Télécom SA/Επιτροπή), η οποία είχε κρίνει ότι μια χορήγηση άδειας δεν συνιστά αυτομάτως κρατική ενίσχυση, αλλά απαιτείται αξιολόγηση της εκάστοτε περίπτωσης. Στη βάση αυτήν, η Επιτροπή αξιολόγησε το ρυθμιστικό πλαίσιο λειτουργίας των καζίνο στη ΒΡΒ. Παρατήρησε ότι υφίσταται ένας ειδικός μηχανισμός υψηλότερης φορολόγησης των καζίνο, μέσω του οποίου το ομόσπονδο κρατίδιο, ναι μεν δεν λαμβάνει οικονομικό αντάλλαγμα κατά τον χρόνο χορήγησης των αδειών, εισπράττει, όμως, πολύ υψηλότερα φορολογικά έσοδα από τα καζίνο συγκριτικά με τις επιχειρήσεις που υπόκεινται στο κανονικό φορολογικό καθεστώς. Το αποτέλεσμα αυτού του ειδικού μηχανισμού φορολόγησης είναι, συνεπώς, ότι η κερδοφορία των καζίνο περιορίζεται σε ένα ελάχιστο ποσοστό απόδοσης που είναι απαραίτητο για τη διατήρηση της βιωσιμότητάς τους, δηλαδή, αποκλείεται η δυνατότητα να αποκομίζουν υπέρμετρα έσοδα, άνω του επιπέδου της αγοράς από τις δραστηριότητες που ασκούν. Παράλληλα, το καζίνο υποχρεούται να καταβάλει στο ΒΡΒ ένα ποσό που υπερβαίνει την συνήθη φορολογία των επιχειρήσεων, δημιουργώντας έτσι πρόσθετα έσοδα για το κράτος.

Αναλύοντας τα στοιχεία που αφορούσαν συγκεκριμένα τη WestSpiel, η Επιτροπή παρατήρησε αρχικά ότι ο ειδικός φορολογικός μηχανισμός για τα καζίνο διασφαλίζει ότι, μετά τη φορολόγηση, η έλλειψη αμοιβής από την παραχώρηση αντισταθμίζεται από τους υψηλότερη φορολογία που έπρεπε να καταβάλει η WestSpiel στο πλαίσιο της ειδικής φορολογίας για τα καζίνο. Οι γερμανικές αρχές είχαν προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία η WestSpiel είχε καβάλει το 34% (το 2020) και το 36% (το 2021) των ακαθαρίστων εσόδων της από τυχερά παίγνια ως φόρους καζίνο. Συνακόλουθα, μια τέτοια υψηλότερη φορολογία διασφαλίζει ότι αντισταθμίζεται οποιοδήποτε πιθανό πλεονέκτημα που τυχόν συνεπάγεται η χορήγηση άδειας καζίνο άνευ ανταλλάγματος. Περαιτέρω, η εν λόγω υψηλότερη φορολόγηση μπορεί να θεωρηθεί ως μια μορφή σταθερής αμοιβής κατά τη διάρκεια ισχύος της άδειας και, ενδεχομένως, επιτυγχάνει καλύτερα τους στόχους του γερμανικού κρατιδίου απ’ ό,τι θα συνέβαινε εάν είχε λάβει απλώς μια εφάπαξ αμοιβή κατά τον χρόνο χορήγησης της άδειας. Πράγματι, οι δυσχέρειες υπολογισμού του εν λόγω εφάπαξ ποσού θα μπορούσαν να έχουν ως συνέπεια αυτό να είναι είτε δυσανάλογο (εάν κατέληγε πολύ υψηλό) είτε ανεπαρκές (εάν κατέληγε πολύ χαμηλό). Ομοίως, ο συνδυασμός μιας προκαταβολικής πληρωμής για τη χορήγηση της άδειας και ταυτόχρονα η επιβολή υψηλότερης φορολογίας στα καζίνο θα είχε ως αποτέλεσμα την υπερβολική επιβάρυνσή τους, κατά τρόπο δυσανάλογο, με αποτέλεσμα να τίθεται σε κίνδυνο η οικονομική βιωσιμότητα των δραστηριοτήτων τους.

Στη βάση αυτήν, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η WestSpiel δεν είχε λάβει πλεονέκτημα από την άνευ ανταλλάγματος χορήγηση άδειας. Συνακόλουθα, ούτε και η ανάδοχος εταιρεία Gauselmann λάμβανε πλεονέκτημα από αυτήν.

Σε ό,τι αφορά στην πώληση των μετοχών που κατείχε στον όμιλο WestSpiel η κρατική τράπεζα NRW.BANK προς την ανάδοχο εταιρεία Gauselmann, η Επιτροπή επεσήμανε αρχικά ότι αυτή έλαβε χώρα στο πλαίσιο ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών, σύμφωνα με τους κανόνες περί δημοσίων συμβάσεων. Εξετάζοντας τον εν λόγω διαγωνισμό, παρατήρησε ότι: α) κατά το στάδιο της ανταγωνιστικής υποβολής προσφορών επιλέχθηκαν τρεις υποψήφιοι, μεταξύ των οποίων και η Gauselmann, για να συμμετάσχουν στη διαδικασία του διαγωνισμού με διαπραγμάτευση, καθώς πληρούσαν τα δημοσιευμένα και αντικειμενικά κριτήρια επιλεξιμότητας, β) κατά τη φάση υποβολής προσφορών, ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις με τους τρεις υποψηφίους, μετά τις οποίες κλήθηκαν να υποβάλουν συγκεκριμένη προσφορά και γ) με βάση το κριτήριο ανάθεσης, δηλαδή την υψηλότερη προσφερόμενη τιμή αγοράς για τις μετοχές της NRW.BANK στον Όμιλο WestSpiel, η Gauselmann αναδείχθηκε ως η επικρατέστερη υποψήφια. Στη βάση αυτή, η Επιτροπή συμπέρανε ότι βάσει του διαγωνισμού είχε ανευρεθεί η τιμή της αγοράς.

Για λόγους πληρότητας, η Επιτροπή εξέτασε και την περίπτωση όπου, εάν τυχόν η WestSpiel πράγματι λάμβανε πλεονέκτημα, και άρα κρατική ενίσχυση, από την άνευ ανταλλάγματος χορήγηση της άδειας καζίνο, αντίστοιχο πλεονέκτημα λάμβανε και η Gauselmann. Υπενθύμισε ότι τα ενωσιακά δικαστήρια είχαν στο παρελθόν κρίνει, σε ανάλογη περίπτωση, πως, όταν μια εταιρία που έλαβε παράνομη κρατική ενίσχυση εξαγοράζεται στην τιμή της αγοράς, δηλαδή στην υψηλότερη τιμή που ένας ιδιώτης επενδυτής ενεργών υπό τις συνήθεις συνθήκες ανταγωνισμού θα ήταν διατεθειμένος να καταβάλει για την εταιρία αυτή στην κατάσταση που βρισκόταν, ιδίως μετά τη λήψη κρατικών ενισχύσεων, τότε το στοιχείο της ενίσχυσης συνυπολογίστηκε στην τιμή της αγοράς και περιλήφθηκε στο τίμημα της πωλήσεως. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ο εν λόγω αγοραστής ευνοήθηκε σε σχέση με άλλους επιχειρηματίες της αγοράς. Στην περίπτωση που η επιχείρηση στην οποία χορηγήθηκαν παράνομες ενισχύσεις διατηρεί τη νομική της προσωπικότητα και εξακολουθεί να ασκεί, για δικό της λογαριασμό, τις επιδοτούμενες από τις κρατικές ενισχύσεις δραστηριότητες, η επιχείρηση αυτή υπό κανονικές συνθήκες διατηρεί το συνδεόμενο με τις εν λόγω ενισχύσεις ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και, ως εκ τούτου, οφείλει να επιστρέψει ποσό ίσο προς αυτό των εν λόγω ενισχύσεων. Επομένως, δεν μπορεί να ζητηθεί από τον αγοραστή να επιστρέψει τις ενισχύσεις αυτές. Συνακόλουθα, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι: α) η Gauselmann κατέβαλε τιμή αγοράς για τις μετοχές της WestSpiel· και β) η WestSpiel έχει διατηρήσει τη νομική της προσωπικότητα και συνεχίζει να ασκεί, για λογαριασμό της, τις δραστηριότητες που προβλέπονται στην άδεια εκμετάλλευσης καζίνο, οποιοδήποτε πλεονέκτημα που απορρέει από την άδεια εκμετάλλευσης καζίνο παραμένει στη WestSpiel και η Gauselmann δεν μπορεί να θεωρηθεί δικαιούχος της εν λόγω ενίσχυσης.

Στη βάση των ανωτέρω, η Επιτροπή διαπίστωσε πως ούτε η Gauselmann λάμβανε κάποιο πλεονέκτημα.