Έννοια της «σαφούς και οριστικής θέσης» της Επιτροπής σε προσφυγή κατά παραλείψεως – C-69/25 P

To 2021, 36 αλιείς και η ένωση Low Impact Fishers of Europe (LIFE) υπέβαλαν καταγγελίες στην Επιτροπή, ισχυριζόμενοι ότι η Ολλανδία χορηγούσε παράνομες και μη συμβατές ενισχύσεις, καθώς: α) χορηγούσε άδειες αλιείας κατά παράβαση των ενωσιακών κανόνων, β) χρηματοδοτούσε με πόρους, που προέρχονταν το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας (ΕΤΑ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ), ολλανδικές μηχανότρατες που χρησιμοποιούσαν ηλεκτραλιεία, παραβιάζοντας τους κανόνες που αφορούν τα δύο Ταμεία και γ) είχε χορηγήσει διάφορες ενισχύσεις σε μηχανότρατες που χρησιμοποιούσαν ηλεκτραλιεία, υπερβαίνοντας σημαντικά τα όρια του Κανονισμού de minimis.

Η ΓΔ Ανταγωνισμού της Επιτροπής απάντησε αρχικά στους προσφεύγοντες ότι, εάν ένα μέτρο χρηματοδοτείται από το ΕΤΑ ή το ΕΤΘΑ, οι κανόνες που διέπουν τα εν λόγω Ταμεία υπερισχύουν των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων. Συνεπώς, οι καταγγελίες έθιγαν, στην πραγματικότητα, ζητήματα Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής και όχι κρατικών ενισχύσεων. Μετά από μία ενδελεχή ανταλλαγή απόψεων που διήρκησε περίπου ενάμιση χρόνο, το 2023 η Επιτροπή ενημέρωσε τελικώς τους καταγγέλλοντες ότι δεν μπορούσε να ανεύρει κανένα στοιχείο ενίσχυσης και ότι είχε ολοκληρώσει την εξέταση των καταγγελιών. Κατόπιν τούτων, οι καταγγέλλοντες άσκησαν προσφυγή κατά παραλείψεως βάσει του άρθρου 265 ΣΛΕΕ, η οποία απορρίφθηκε εν μέρει ως απαράδεκτη κατά το μέρος που αφορούσε την αναγνώριση της παράλειψης της Επιτροπής να ενεργήσει σε σχέση με τις καταγγελλόμενες χρηματοδοτήσεις στο πλαίσιο των Ταμείων Αλιείας, αλλά έγινε εν μέρει δεκτή κατά το μέρος που ζητούσε να αναγνωριστεί η παράλειψη της Επιτροπής να ενεργήσει σε σχέση με τις καταγγελλόμενες κρατικές ενισχύσεις της Ολλανδίας (T-141/23). Για το απορριφθέν μέρος της προσφυγής, ασκήθηκε η επίμαχη αίτηση αναιρέσεως.

Οι αναιρεσείοντες υποστήριξαν ότι το ΓεΔΕΕ παραβίασε το άρθρο 265 ΣΛΕΕ περί προσφυγής κατά παραλείψεως θεσμικού οργάνου της ΕΕ. Ειδικότερα, υποστήριξαν ότι το ΓεΔΕΕ θα έπρεπε να κρίνει ότι η «λήψη θέσης» από μέρους της Επιτροπής επί του ζητήματος για το οποίο καλείται να ενεργήσει, πρέπει να είναι σαφής και οριστική, να μην αφήνει καμία αμφιβολία ως προς τον τρόπο με τον οποίο το θεσμικό όργανο αντιμετώπισε το αίτημα του προσφεύγοντος και να συνιστά απάντηση στην πρόσκληση προς ενέργεια. Το ΔΕΕ σημείωσε αρχικά ότι, προκειμένου να εκτιμηθεί αν το θεσμικό όργανο της ΕΕ έχει «λάβει θέση», κατά την έννοια του άρθρου 265 ΣΛΕΕ, κατόπιν πρόσκλησης προς ενέργεια που του απηύθυνε διάδικος, μπορεί να ληφθεί υπόψη η αλληλογραφία μεταξύ του διαδίκου αυτού και του θεσμικού οργάνου, η οποία προηγήθηκε της λήψης θέσης, καθώς και η προγενέστερη της πρόσκλησης αλληλογραφία. Άλλωστε, εν προκειμένω, το ΓεΔΕΕ δεν είχε καν στηρίξει την κρίση του ότι η Επιτροπή είχε λάβει θέση επί της πρόσκλησης προς ενέργεια για το ζήτημα των χρηματοδοτήσεων στο πλαίσιο του ΕΤΑ και του ΕΤΘΑ, αποκλειστικά στην αλληλογραφία που προηγήθηκε της πρόσκλησης αυτής, αλλά κυρίως στο περιεχόμενο του εγγράφου με το οποίο είχε ενημερώσει τους αναιρεσείοντες για την ολοκλήρωση της εξέτασης των καταγγελιών τους.

Επιπλέον, οι αναιρεσείοντες υποστηρίξαν ότι η Επιτροπή παραβίαζε το άρθρο 47 ΧΘΔΕΕ περί του δικαιώματος προσφυγής, λόγω της αδράνειάς της. Το ΔΕΕ υπενθύμισε ότι το άρθρο 47 ΧΘΔΕΕ δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την τροποποίηση των προϋποθέσεων του παραδεκτού της προσφυγής κατά παραλείψεως που προβλέπονται στο άρθρο 265 ΣΛΕΕ. Για να αποδειχθεί ότι το οικείο θεσμικό όργανο έλαβε σαφή και οριστική θέση, δεν μπορεί να απαιτείται ούτε το όργανο να επαναλαμβάνει συστηματικά, με την απάντησή του στην πρόσκληση προς ενέργεια που του απευθύνθηκε, το περιεχόμενο των προγενέστερων επαφών του με τον προσφεύγοντα επί των οποίων στηρίζεται, ούτε να παραπέμπει ρητώς στα προηγούμενα συμπεράσματά του που περιλαμβάνονται στις επαφές εκείνες, ιδίως όταν ο προσφεύγων δεν αμφισβητεί ότι αντιλήφθηκε το νόημα των συμπερασμάτων ή μάλιστα το αναφέρει στις προγενέστερες της απαντήσεως επαφές του με το όργανο. Εν προκειμένω, η Επιτροπή είχε αναφέρει στο έγγραφό της προς τους αναιρεσείοντες ότι είχε εξετάσει εκ νέου διεξοδικώς τις χρηματοδοτήσεις των ολλανδικών πλοίων, βάσει των συμπληρωματικών πληροφοριών που διαβίβασαν οι ίδιοι, και διευκρίνισε ότι αποφαινόταν με γνώμονα τις πληροφορίες αυτές. Περαιτέρω, είχε επισημάνει στην αλληλογραφία της με τους αναιρεσείοντες ότι κατ’ αυτήν οι καταγγελλόμενες χρηματοδοτήσεις στο πλαίσιο του ΕΤΑ και του ΕΤΘΑ δεν παρέβαιναν τους κανόνες που διέπουν το ΕΤΑ και το ΕΤΘΑ και ότι ούτως ή άλλως δεν ήταν αρμόδια να εκδώσει βάσει του Κανονισμού 2015/1589 απόφαση σχετικά με τις χρηματοδοτήσεις αυτές.

Κατόπιν τούτων, και αφού έκρινε ως επαρκή την αιτιολογία του ΓεΔΕΕ, το ΔΕΕ απέρριψε την αίτηση αναιρέσεως.