Χρόνος χορήγησης της ενίσχυσης και αναδρομικό αποτέλεσμα δικαστικής απόφασης – C-255/25

Το 2018, η εταιρεία Τεχνικές Ανάκτησης και Διαχωρισμού ΑΕ (Ecoreset) υπέβαλε αίτηση, προκειμένου να υπαχθεί στο ελληνικό καθεστώς «Γενική Επιχειρηματικότητα» για επενδυτικό της σχέδιο. Η αρμόδια Επιτροπή Αξιολόγησης Επενδυτικών Σχεδίων απέρριψε την αίτηση, με την αιτιολογία, αφενός, ότι δεν καλύπτονταν οι όροι σχετικά με τις επιλέξιμες δαπάνες και, αφετέρου, ότι το σχέδιο δεν αφορούσε νέα οικονομική δραστηριότητα της αιτούσας στη συγκεκριμένη περιοχή. Κατόπιν απόρριψης της ένστασής της και έκδοσης των οριστικών πινάκων υπαγωγής στο καθεστώς, η Ecoreset άσκησε αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το ΣτΕ παρατήρησε ότι το επίμαχο καθεστώς είχε λήξει κατά τον χρόνο που εξέτασε την υπόθεση και, υπό το δεδομένο αυτό, απέστειλε στο ΔΕΕ τρία προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία κατ’ ουσίαν αφορούν τον χρόνο κατά τον οποίον θεωρείται πως «χορηγείται» η κρατική ενίσχυση. Η υπόθεση ανεστάλη εν αναμονή της απάντησης του ΔΕΕ στα προδικαστικά ερωτήματα της υπόθεσης TOODE (C-653/23), τα οποία αφορούσαν παρόμοια ζητήματα. Το ΔΕΕ απάντησε τελικώς με διάταξη στην ελληνική υπόθεση, λαμβάνοντας υπόψη τη νομολογία του στην απόφαση TOODE, η οποία εκδόθηκε την 3η Ιουλίου 2025.

Το ΔΕΕ υπενθύμισε ότι το καθοριστικό στοιχείο για να διαπιστωθεί το χρονικό σημείο χορήγησης, με συγκεκριμένο μέτρο, κρατικής ενίσχυσης στους δικαιούχους της είναι η κτήση από τους δικαιούχους βέβαιου δικαιώματος λήψης της ενίσχυσης και η αντίστοιχη δέσμευση του κράτους να τη χορηγήσει, καθώς σε αυτό ακριβώς το χρονικό σημείο μπορεί ένα τέτοιο μέτρο να επιφέρει στρέβλωση του ανταγωνισμού, ικανή να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Στην υπόθεση TOODE, το ΔΕΕ είχε εξετάσει ένα εθνικό σύστημα αντίστροφο από το ελληνικό, δηλαδή εκείνο κατά το οποίο όταν μετά τη λήξη του καθεστώτος διαπιστώνεται με δικαστική απόφαση ο παράνομος χαρακτήρας της απόφασης περί μη χορηγήσεως της ενίσχυσης, τα εθνικά δικαστήρια μπορούν να διατάξουν την έκδοση ευμενών διοικητικών πράξεων μόνο για το μέλλον (ex nunc), δηλαδή μετά τη λήξη του καθεστώτος, σε αντίθεση με την ελληνική υπόθεση, όπου λόγω του αναδρομικού αποτελέσματος της ακυρωτικής απόφασης, η ακύρωση θα έπρεπε να αναδράμει στον χρόνο απόρριψης της αίτησης για υπαγωγή στο καθεστώς. Στην περίπτωση της TOODE, το ΔΕΕ είχε κρίνει την αντίθεση της επίμαχης εθνικής ρύθμισης στο άρθρο 47 ΧΘΔΕΕ περί του δικαιώματος προσφυγής. Από την εν λόγω κρίση, μεγάλης σημασίας είναι η διαπίστωση του ΔΕΕ ότι μπορεί να θεωρηθεί ως «υφιστάμενη ενίσχυση» εκείνη που θεωρείται ότι χορηγήθηκε κατά τον χρόνο που η αρμόδια αρχή αρνήθηκε αδικαιολόγητα να τη χορηγήσει σε ιδιώτη ο οποίος υπέβαλε σχετική αίτηση εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, μολονότι η ενίσχυση καταβάλλεται στον ιδιώτη μετά την παρέλευση της προθεσμίας αυτής, σε εκτέλεση ευμενούς διοικητικής πράξης κατόπιν δικαστικής απόφασης που διαπιστώνει τον παράνομο χαρακτήρα της άρνησης.

Στη βάση των ανωτέρω, το ΔΕΕ απάντησε ότι οι κανόνες κρατικών ενισχύσεων, ερμηνευόμενες υπό το πρίσμα του άρθρου 47 ΧΘΔΕΕ, δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση ή νομολογία που αναγνωρίζει αναδρομικό αποτέλεσμα στην ακύρωση, με δικαστική απόφαση, της απόφασης διοικητικής αρχής που απορρίπτει αδικαιολόγητα τη χορήγηση μεμονωμένης ενίσχυσης σε επιχείρηση, στο πλαίσιο καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων εγκεκριμένου από την Επιτροπή, με συνέπεια η ενίσχυση να θεωρείται ότι χορηγήθηκε την ημερομηνία κατά την οποία η ως άνω αρχή αρνήθηκε αδικαιολόγητα τη χορήγησή της, καίτοι η δικαστική απόφαση εκδόθηκε μετά την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας που προβλέπεται για τη χορήγηση ενίσχυσης στο πλαίσιο του εν λόγω καθεστώτος ενισχύσεων.