Θέσπιση Προσωρινού Πλαισίου για την Κρίση στη Μέση Ανατολή (METSAF)

Τον Μάρτιο του 2026, το Συμβούλιο ζήτησε τη λήψη στοχευμένων μέτρων για την αντιμετώπιση των πρόσφατων απότομων αυξήσεων των τιμών των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων. Επιπλέον, υιοθετώντας την επιστολή της προέδρου της Επιτροπής, της 16ης Μαρτίου 2026, το Συμβούλιο ζήτησε τη λήψη μέτρων για τη μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και την αντιμετώπιση της υπερβολικής αστάθειας βραχυπρόθεσμα.

Η Επιτροπή ανακοίνωσε τη θέσπιση του Προσωρινού Πλαισίου 2026 για την Κρίση στη Μέση Ανατολή (C/2026/2593), με σκοπό να μπορούν τα κράτη μέλη να στηρίζουν την οικονομία τους στο πλαίσιο της εν λόγω κρίσης. Το Προσωρινό Πλαίσιο αποτελεί ένα στοχευμένο σύνολο κανόνων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης σε ορισμένους από τους πλέον εκτεθειμένους τομείς της οικονομίας: τη γεωργία, την αλιεία, τις μεταφορές και τις ενεργοβόρες βιομηχανίες και θα ισχύσει έως την 31η Δεκεμβρίου 2026. Κατά τη διάρκεια της περιόδου εφαρμογής του, η Επιτροπή θα επανεξετάζει το περιεχόμενο, το πεδίο εφαρμογής και τη διάρκεια του Πλαισίου, λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τη γενική οικονομική κατάσταση.

Αν και η μετάβαση προς μια καθαρή οικονομία παραμένει η μακροπρόθεσμη λύση για την προστασία των εταιρειών της ΕΕ από τις επιπτώσεις των παγκόσμιων ενεργειακών κλυδωνισμών, το νέο Πλαίσιο επιτρέπει στα κράτη μέλη να ενεργούν άμεσα, για να εξασφαλίζουν ότι η ανάπτυξη των πλέον εκτεθειμένων εταιρειών δεν παρεμποδίζεται ανεπανόρθωτα από την τρέχουσα κρίση.

Για τον σκοπό αυτόν, η στήριξη μπορεί να λάβει διάφορες μορφές για εταιρείες που δραστηριοποιούνται στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας και των μεταφορών. Σε αυτές τις μορφές περιλαμβάνονται οι ενισχύσεις που βασίζονται στην πραγματική κατανάλωση για την κάλυψη μέρους των αυξήσεων των τιμών των καυσίμων ή των λιπασμάτων, καθώς και απλουστευμένη προσέγγιση για τα μικρά ποσά ενισχύσεων (de minimis).

Το Πλαίσιο περιλαμβάνει, επίσης, προσωρινή προσαρμογή του Πλαισίου 2025 για την Καθαρή Βιομηχανία, με την οποία καθίσταται δυνατή μεγαλύτερη ευελιξία και ενισχύσεις υψηλότερης έντασης για την αντιμετώπιση των απότομων αυξήσεων των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας.

Συγκεκριμένα, το πλαίσιο προβλέπει τα ακόλουθα βασικά σημεία:

• Για τη γεωργία, την αλιεία, τις χερσαίες μεταφορές (οδικές, σιδηροδρομικές και εσωτερικές πλωτές μεταφορές) και τις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων εντός ΕΕ, τα κράτη μέλη θα μπορούν να αντισταθμίζουν έως και το 70% του πρόσθετου κόστους ενός δικαιούχου που οφείλεται στην αύξηση των τιμών των καυσίμων και των λιπασμάτων η οποία προκλήθηκε από την κρίση. Η αύξηση των τιμών θα καθορίζεται από κάθε κράτος μέλος μέσα από την εξέταση της διαφοράς μεταξύ της σχετικής τιμής της αγοράς και μιας ισχύουσας ιστορικής τιμής αναφοράς. Στη συνέχεια, το συνολικό πρόσθετο κόστος θα υπολογίζεται με βάση την τρέχουσα ή την τελευταία κατανάλωση του δικαιούχου πριν από την κρίση.
• Για αυτούς τους τομείς, μια απλουστευμένη προσέγγιση θα διευκολύνει τους δικαιούχους ώστε να κρίνονται επιλέξιμοι για την ενίσχυση. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσαρμόζουν τα ποσά των μεμονωμένων ενισχύσεων σε στοιχεία όπως το μέγεθος και το είδος των δραστηριοτήτων των δικαιούχων, μια γενική εκτίμηση της κατανάλωσης καυσίμων στον τομέα ή άλλες σχετικές προσεγγιστικές τιμές, αντί να υποχρεούνται οι δικαιούχοι να παρέχουν λεπτομερή αποδεικτικά στοιχεία της πραγματικής τους κατανάλωσης. Με βάση αυτήν την προσέγγιση, κάθε δικαιούχος μπορεί να λάβει έως και 50 000 ευρώ.
• Για ενεργοβόρες βιομηχανίες που είναι επιλέξιμες στο πλαίσιο προσωρινών καθεστώτων ελάφρυνσης των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας σύμφωνα με την ενότητα 4.5 του Πλαισίου 2025 για την Καθαρή Βιομηχανία, θα είναι δυνατή η αύξηση της έντασης της ενίσχυσης από 50% σε έως και 70% για το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας της επιλέξιμης κατανάλωσης. Το ποσοστό αυτό μπορεί να καλύπτει έως και το 50% της συνολικής κατανάλωσης του δικαιούχου. Δεν θα απαιτείται πρόσθετη αύξηση των προσπαθειών απεξάρτησης από τον άνθρακα. Η σώρευση με ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει των Κατευθυντηρίων Γραμμών 2021 για τις κρατικές ενισχύσεις στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ θα είναι δυνατή για έως και το μισό του ποσού της ενίσχυσης που χορηγείται βάσει του Κεφαλαίου 4.5 των καθεστώτων του Πλαισίου 2025 για την Καθαρή Βιομηχανία.
• Για τα μέτρα που κοινοποιούνται βάσει του νέου Πλαισίου, προβλέπεται δυνατότητα ταχείας διαδικασίας έγκρισης από την Επιτροπή.
• Η Επιτροπή είναι έτοιμη να αξιολογεί, κατά περίπτωση και με την επιφύλαξη διαφόρων απαιτήσεων, προσωρινά μέτρα που μπορεί να περιλαμβάνουν επιδότηση του κόστους καυσίμου της ηλεκτροπαραγωγής με καύση αερίου, με σκοπό τη μείωση του συνολικού κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας.