Πίνακας αποτελεσμάτων κρατικών ενισχύσεων 2025

Η Επιτροπή δημοσίευσε τον ετήσιο πίνακα αποτελεσμάτων για τις κρατικές ενισχύσεις 2025. Ο πίνακας περιέχει αναλυτική επισκόπηση των δαπανών της ΕΕ για τα ποσά που χορηγήθηκαν εντός του 2024, με βάση τις εκθέσεις που υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη.

Σύμφωνα με τον πίνακα, τα ποσά κρατικών ενισχύσεων συνεχίζουν να εμφανίζουν σημαντική μείωση, γεγονός που οφείλεται ιδίως στη μείωση των επιπτώσεων από τις δύο μεγάλες κρίσεις, της πανδημίας του κορωνοϊού και του πολέμου στην Ουκρανία. Ειδικότερα, τα κράτη μέλη δαπάνησαν κατά το 2024 περίπου 168.230.000.000 ευρώ σε μέτρα κρατικών ενισχύσεων, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,94% του ενωσιακού ΑΕΠ. Το αντίστοιχο ποσό για το 2023 ανήλθε σε περίπου 203.350.000.000 ευρώ. Για το 2024, περίπου το 90% του συνόλου των κρατικών ενισχύσεων διατέθηκε για τη στήριξη των προτεραιοτήτων της ΕΕ, ιδίως σε τομείς όπως το περιβάλλον, το κλίμα, η έρευνα και η ανάπτυξη, ενώ το υπόλοιπο 10% διατέθηκε για λόγους που αφορούν τον πόλεμο στην Ουκρανία ή την πανδημία του κορωνοϊού. Ορισμένα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από τον πίνακα είναι τα εξής:

1. Το εύρος των δαπανών ανέρχεται μεταξύ 0,40% και 1,37% του εθνικού ΑΕΠ το 2024. Η Ουγγαρία και η Ρουμανία καταγράφουν τις υψηλότερες δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ, ενώ στις τελευταίες θέσεις βρίσκονται η Πορτογαλία και η Ιρλανδία. Σε απόλυτες τιμές, η Γερμανία πρωτοστατεί με δαπάνες περί τα 41.370.000.000 ευρώ, δηλαδή ποσοστό περί το 25% του συνόλου των δαπανών της ΕΕ. Ακολουθούν Γαλλία και η Ιταλία. Στις τελευταίες θέσεις βρίσκονται Μάλτα, Κύπρος και Λετονία.
2. Το σύνολο των μέτρων βάσει απαλλακτικών Κανονισμών αντιπροσωπεύει περίπου το 87% του συνόλου των σε ισχύ μέτρων, το 93% του συνόλου των νέων μέτρων και το 95% του συνόλου των νέων μέτρων που δεν σχετίζονται με την κρίση. Τα μέτρα που θεσπίζονται βάσει του ΓΑΚ 651/2014 αποτελούν περίπου το 69% του συνόλου των μέτρων. Παρόλα αυτά, το ποσοστό των συνολικών δαπανών βάσει ΓΑΚ ανέρχεται στο 36%. Η διαφοροποίηση αυτή οφείλεται ιδίως στα ανώτατα όρια που προβλέπει ο ΓΑΚ.
3. Οι στόχοι της προστασίας του περιβάλλοντος και της εξοικονόμησης ενέργειας αποτελούν το κύριο αντικείμενο κρατικών ενισχύσεων που δεν σχετίζεται με την κρίση. Οι συνολικές δαπάνες ανέρχονται σε 68.820.000.000 ευρώ και αντιπροσωπεύουν το 45% των συνολικών δαπανών, αυξημένες κατά 7% σε σύγκριση με το 2023. Τα τελευταία έξι χρόνια, οι κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και την εξοικονόμηση ενέργειας ήταν σαφώς κυρίαρχες, φθάνοντας τα 468.750.000.000 ευρώ σε σταθερές τιμές, ποσό που είναι σχεδόν ίσο με τις συνολικές δαπάνες για όλους τους άλλους στόχους.
4. Στον κλάδο της ενέργειας, οι ενισχύσεις που αποσκοπούν στη μείωση του άνθρακα και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, αποτελούσαν ιστορικά το κυρίαρχο στοιχείο των κρατικών ενισχύσεων στον τομέα αυτόν, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 80% των δαπανών μέχρι το 2021. Έκτοτε, το σχετικό τους βάρος έχει μειωθεί σταδιακά σε σύγκριση με τις ενισχύσεις για την παραγωγή ενέργειας, φθάνοντας τα 30.450.000.000 ευρώ το 2024. Αντίθετα, ενισχύσεις που αποσκοπούν στη στήριξη της ανάπτυξης ΑΠΕ και στον εκσυγχρονισμό των υποδομών έχουν σημειώσει σημαντική αύξηση, φθάνοντας τα 27.310.000.000 ευρώ έως το 2024, σχεδόν ισοδυναμώντας με τα επίπεδα ενίσχυσης που προορίζονται για τον περιορισμό του άνθρακα. Αυτή η αύξηση των επενδύσεων στον τομέα της ενέργειας συμπίπτει με τη θέσπιση των Κατευθυντηρίων Γραμμών 2022 για το κλίμα, το περιβάλλον και την ενέργεια, οι οποίες εισήγαγαν επικαιροποιημένα κριτήρια για την ενίσχυση της στήριξης σε έργα ανανεώσιμων και καθαρών πηγών ενέργειας. Επιπλέον, η εισαγωγή μεταβατικών μέτρων στο πλαίσιο του Προσωρινού Πλαισίου Κρίσης και Μετάβασης 2023 (ΠΠΚΜ 2023) συνέβαλε, επίσης, σε αυτή τη δυναμική αλλαγή, διευκολύνοντας μια γενική τάση αύξησης των επενδύσεων σε έργα παραγωγής ενέργειας μετά την περίοδο της κρίσης. Οι παρεμβάσεις αυτές οδήγησαν σε ανακατανομή των ενισχύσεων προς την κατηγορία της ενέργειας, καθώς πολλά από τα εν λόγω μέτρα εξυπηρετούσαν άμεσους στόχους ενεργειακής ασφάλειας, συμβάλλοντας παράλληλα στην πράσινη μετάβαση.
5. Εκτός των στόχων περιβαλλοντικής προστασίας, οι δαπάνες για περιφερειακές ενισχύσεις ανήλθαν σε 13.420.000.000 ευρώ και βρίσκονται στη δεύτερη θέση των στόχων εκτός κρίσης, με συνολικές δαπάνες 93.800.000.000 ευρώ μεταξύ 2019-2024. Στην τρίτη θέση βρίσκεται η έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία με 14.160.000.000 ευρώ για το 2024 και συνολικά 78.320.000.000 για την περίοδο 2019-2024. Κατά την ίδια περίοδο, το συνολικό ποσό που αφορά στα ΣΕΚΕΕ ανήλθε σε 7.810.000.000 ευρώ, εκ των 2.620.000.000 ευρώ δαπανήθηκαν το 2024. Σε ό,τι αφορά στις ενισχύσεις για τη γεωργία, τη δασοκομία και τις αγροτικές περιοχές, οι δαπάνες ανήλθαν σε περίπου 10.430.000.000 ευρώ κατά το 2024. Το αντίστοιχο ποσό για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια ανήλθε σε 212.870.000 ευρώ.
6. Οι δαπάνες που θεσπίστηκαν βάσει του ΠΠΚΜ 2023 ανήλθαν σε περίπου 3.840.000.000 ευρώ και αφορούσαν σε μεγάλο βαθμό διάφορους στόχους των μεταβατικών του διατάξεων, όπως η ανάπτυξη των ΑΠΕ, η μείωση του άνθρακα στη βιομηχανία και οι στρατηγικές πράσινες επενδύσεις.
7. Οι ενισχύσεις που αφορούσαν τις κρίσεις ανήλθαν σε περίπου 16.330.000.000 ευρώ, μειωμένες δηλαδή κατά 67%. Το 86% αυτών αφορούσαν τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία και το 14% τις επιπτώσεις της πανδημίας του κορωνοϊού. Κατά την περίοδο 2020-2024, για την πανδημία του κορωνοϊού έχουν δαπανηθεί περίπου 521.970.000.000 ευρώ, ενώ για τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία περίπου 103.180.000.000 ευρώ.