Επίσημη διαδικασία έρευνας για τσεχικά μέτρα για την πυρηνική ενέργεια

Το 2024, η Επιτροπή είχε εγκρίνει την παροχή ενίσχυσης για την κατασκευή και λειτουργία ενός νέου πυρηνικού αντιδραστήρα στο Dukovany (SA.58207/2024), όπου υπήρχε ήδη ένας παλαιότερος πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής. Ωστόσο, η τσεχική κυβέρνηση αποφάσισε στη συνέχεια να επεκτείνει την επίμαχη επένδυση και σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, προκειμένου να επιταχύνει την απαλλαγή του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας από τον άνθρακα και να αντιμετωπίσει ένα διαπιστωμένο κενό στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας. Γι’ αυτό, τον Οκτώβριο του 2025, η Τσεχία κοινοποίησε εκ νέου στην Επιτροπή το σχέδιό της να στηρίξει την κατασκευή και λειτουργία δύο νέων πυρηνικών μονάδων στο Dukovany, με δυναμικότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έως 976 MWe η καθεμία. Οι δύο νέες μονάδες, οι οποίες αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία το 2036 και το 2037, αναμένεται να αυξήσουν την ασφάλεια του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια για την Τσεχία και τις γειτονικές χώρες, συμβάλλοντας στην απαλλαγή του ενεργειακού τομέα από τον άνθρακα και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος της Τσεχίας.

Δικαιούχος του μέτρου είναι η Elektrárna Dukovany II (EDU IΙ), μια εταιρεία που ιδρύθηκε με σκοπό την ανάπτυξη και τη λειτουργία των νέων πυρηνικών μονάδων. Η EDU II ανήκει κατά 80% στο τσεχικό δημόσιο και κατά 20% στην ČEZ, τον μοναδικό φορέα εκμετάλλευσης πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής στην Τσεχία.

Η Τσεχία σχεδιάζει να υποστηρίξει την κατασκευή των νέων πυρηνικών μονάδων μέσω τριών μέτρων: α) με ένα κρατικό δάνειο με χαμηλό επιτόκιο και δυνατότητα αποπληρωμής, το αρχικό ποσό του οποίου εκτιμάται επί του παρόντος μεταξύ 23.000.000.000 και 30.000.000.000 ευρώ, και το οποίο θα καλύψει το σύνολο των δαπανών κατασκευής, β) μια αμφίδρομη σύμβαση επί της διαφοράς με προτεινόμενη διάρκεια 40 ετών, προκειμένου να εξασφαλιστούν σταθερά έσοδα για τον πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής, και γ) έναν μηχανισμό προστασίας της EDU II, σε περίπτωση αλλαγών πολιτικής και αρνητικών επιπτώσεων, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος που προκύπτει από τη μακροχρόνια έκθεση σε αλλαγές πολιτικής.

Η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει επίσημη διαδικασία έρευνας. Ειδικότερα, κατόπιν προκαταρκτικής αξιολόγησης, διαπίστωσε ότι το έργο είναι αναγκαίο. Ωστόσο, εξέφρασε αμφιβολίες ως προς ορισμένες πτυχές του μέτρου. Συγκεκριμένα:

• Ως προς την καταλληλότητα και αναλογικότητα της ενίσχυσης, δεδομένου ότι υπάρχουν διάφορα μέτρα ενίσχυσης που από κοινού μπορούν να περιορίσουν τον κίνδυνο για τον δικαιούχο, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η ενίσχυση δεν θα υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο. Ειδικότερα, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το κατά πόσον το προτεινόμενο πακέτο επιτυγχάνει την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ της μείωσης των κινδύνων για να καταστεί δυνατή η επένδυση και της διατήρησης κινήτρων για αποτελεσματική συμπεριφορά, αποφεύγοντας παράλληλα την υπερβολική μεταφορά κινδύνου στο κράτος.
• Ως προς τον αντίκτυπο του μέτρου στον ανταγωνισμό στην αγορά και το κατά πόσον αυτός περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο ποσό, η Επιτροπή εκφράζει ανησυχίες ότι πολλά βασικά στοιχεία του σχεδιασμού της αμφίδρομης σύμβασης επί της διαφοράς παραμένουν ανεπαρκώς προσδιορισμένα, γεγονός που δεν επιτρέπει στην Επιτροπή να αξιολογήσει πλήρως κατά πόσον ο μηχανισμός διατηρεί αποτελεσματικά κίνητρα για τη λειτουργία και τη συντήρηση. Η Επιτροπή δεν μπορεί να καταλήξει στο παρόν στάδιο στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν επαρκείς διασφαλίσεις για να διαπιστωθεί ότι δεν θα εδραιωθεί ή δεν θα ενισχυθεί έμμεσα η υφιστάμενη ισχύς της ČEZ στην αγορά και για να αποφευχθεί η μεταφορά της ενίσχυσης στους καταναλωτές ή σε συγκεκριμένους συμμετέχοντες στην αγορά.
• Περαιτέρω, η έρευνα θα λάβει υπόψη τη συμμόρφωση με άλλες διατάξεις του δικαίου της ΕΕ, ιδίως με τις αρχές σχεδιασμού που ορίζονται στο άρθρο 19δ (2) του κανονισμού 1747/2024.